Memento mori, een geschreven boom

Regelmatig drijf ik tijdens het lezen van de krant een zijriviertje in en ontdek dan aan’t
einde van de stroom dat ik beter van voren af aan kan beginnen omdat ik mij niets meer
herinner van wat ik las, want afgeleid door een intrigerende stelling of een mooie
woordkeuze belandde ik van associatie in associatie.

Zoiets overkwam mij ook toen Bert van der Haar (!Pet) mij vroeg, of ik een‘kunstwerk’
zou willen maken voor een nieuwe begraafplaats in Hoogeveen. De Hoogeveensche
Courant bestaat 150 jaar en ter gelegenheid daarvan wil de krant de Hoogeveners een

kunstwerk cadeau doen… De rest van het verhaal heb ik niet meer mee gekregen want

al snel was ik het ‘werk’ aan het dromen. Een onduidelijke stoet van beelden trok door

mijn hoofd. Mijn bewustzijn dreef van 150 jaar krant naar de begraafplaats, via

overleden vrienden terug naar de opdrachtgever. Ik kreeg mentale pop ups van

rouwgedichten  en dwaalde door Bruno Doedens’ prachtige maquette van de nieuw

aan te leggen dodenakker, die voor mij op tafel stond. Wat kan zo’n beeld zijn?

Wat wil ik laten zien?
Ik heb inhoud nodig voordat ik over een vorm kan denken.
Begraafplaats – 150 jaar krant? Wat heeft het één met het ander te maken?

Wat bezielt !Pet een begraafplaats te willen sponsoren? Als ik op die bezieling een

vinger kon leggen, dan zou ik die tastbaar willen maken. Dit soort vragen en gedachten

spoken een paar dagen door mijn hoofd. Het lopende werk en het dagelijks leven moet

even op de automatische piloot. Dan, doezelend
nog, op een vroege ochtend, droom ik:
‘Dizze boom hai was mie zo vertraauwd, in zien schare bin ik gruit…..’
Zinnen uit een gedichtje dat Esther Fledderman mij, toen twee jaar geleden, had

toegestuurd. De boom symboliseert haar vader. Het gedichtje is gebruikt voor zijn

rouwkaart. Ik realiseer me dat ik de sleutel heb gevonden en ben opslag klaarwakker;

onder de douche zie ik het hele beeld voor me. Diezelfde ochtend maak ik een eerste

schets in Photoshop. Ik stuur het Bert en krijg de opdracht.

Wat is een krant?
Een krant is een instelling die tot pulp gemalen dode bomen bedrukt met letters en

daarmee die bomen in een nieuwe gedaante tot een kortstondig nieuw leven wekt.

Ik zal het omgekeerde doen. Ik zal met letters een nieuwe boom maken, zodanig dat

hij er over 150 jaar nog staat. Ik wil een tekst maken van precies 150 letters, om de

stam van een boom te schrijven. Een staal-taal-constructie. Aan die stam zal ik

taal-takken maken van teksten uit rouwadvertenties, die ik zoveel mogelijk wil opdiepen

uit het 150 jaar oude archief van de Hoogeveensche Courant. In de stamtekst wil ik

begrippen als: dood / leven / geloof / hoop / hemel / kracht/ kwetsbaarheid etc., etc…

gebruiken. Maar na twee dagen ben ik er nog niet uit; die 150 letters dwingen mij in

een korset dat zo knelt, dat de inhoud van mijn tekst onder de vorm lijdt.

Ik besluit dat ‘150 idee’ los te laten en zet de boom een paar dagen uit mijn hoofd.

Ondertussen ‘knip en plak’ ik aan een nieuw doopvont voor de Martinikerk. Dan, zomaar

op een avond, schrijf ik een tekst die langzaam op onbewaakte momenten mijn gedachten

had geïnfiltreerd en die bijna dezelfde is als die hieronder.

ik dacht over sterven / en zag een boom / naakt        
schorsloos glanzend / in zwarte aarde / trots
kale takken grepen / de diepe blauwe hemel / sterk
ik dacht aan een boom / en zag de dood / springlevend

Dit wil ik schrijven. Ik wil het lezen vanuit de aarde naar de hemel omhoog, stam en tak.
Nu moet ik me meer specifiek gaan bezig houden met vormgeving, materiaalkeuze,

productiewijze, sterkteberekening en dat soort dingen, maar eerst vertrekken mijn

geliefde en ik voor 10 dagen naar Öland waar we zullen gaan zoeken naar een kei om het

Martinikerk-doopvont van te kunnen maken. In mijn bagage een doos met plastic letters,

lijm en ijzerdraad. In de avonduren maak ik een model van de boom. Twee dagen voor

we huiswaarts gaan is het model klaar. Ik heb een vorm! Vroeg de volgende ochtend

droom ik voor ’t eerst in een paar weken weer van de 150 jarige Courant en dat ik voor

elk jaar één stam-letter had willen nemen. Ik kruip stilletjes ons bed uit… het starten
van de laptop duurt een eeuwigheid… Dan tel ik de letters van mijn stam-tekst.

Eén keer, twee keer, ik kom telkens uit op 149 letters! Het heeft even geduurd, maar nog

voor zonsopgang waren het er precies 150.

Albert Geertjes

ps. De boom is 8 m. hoog en 3000 kilo. Hij is gezet in Arial Black. De letters kunnen om

de constructie te dienen behoorlijk vervormd zijn. De vervorming is gedaan

dmv. Photoshop projectie op een één op één kartonnen model. Van die projecties zijn

snijbestanden in Illustrator gemaakt. De stam (15 tot 10mm) is brand-gesneden, de

takken (6 tot 4 mm) zijn water- gesneden. Zareh Geertjes deed het meeste smeden

en lassen in onze eigen werkplaats. Otto Wassenaar dacht mee en liet ons aan de takken

hangen. Bureau Wassenaar heeft de sterkte berekend. De Boom boven de grond is door

!Pet Hoogeveen betaald, onder de grond door de Gemeente Hoogeveen. De onthulling

vond plaats op 6 dec 2008. De gemeente Hoogeveen heeft de onthulling op Youtube

gezet.